घनश्याम भुषाल - नवौँ महाधिवेशनपछि हामीले पोलिटब्युरो र स्थायी कमिटीको गठन गर्यौं। साँच्चै भन्ने हो भने दुई गुटका बीचमा सहमति गरेर हामीले त्यसो गर्यौं। दुवै गुटमा पदहरूको बाँडफाट भयो। त्यसले लामो समयसम्म रहेको अनिर्णयको अवस्थालाई समाधान त गर्यो तर हामीले बाँडफाँटको त्यस्तो तरिका अवलम्बन गर्दा कैयन् कमरेडहरूमाथि न्याय भएन। तत्कालका लागि समस्या समाधान भए पनि गुटबन्दीमा आधारित त्यस्तो तरिका कसरी सुधार्ने हो भनेर छलफल गर्नुपर्थ्यो। त्यसो गरिएन।
- हाम्रो भविष्य निर्धारण गर्ने प्रश्न
दिपेन्द्र झा - अहिले, अधिकार माग्ने मधेसीमाथि अर्को पनि प्रहार भइरहेको छ। राष्ट्रभक्त मधेशीलाई 'भारतीय' भन्ने आरोप लगाइदैछ। एउटा कुरा ख्याल राख्नुहोला, तपाईँले मधेसीहरुलाई भारतीय भन्दा अहिले मधेशका धेरै युवाले हामी नेपाली होइनौ भन्न शुरु गरेका छन्। आखिर कथित् राष्ट्रवादीहरुले विखण्डनको सोचलाई नै मलजल गर्ने हो।
- हामी सुध्रिनै नसक्ने गरी बिग्रेका छैनौं
जीवन क्षत्री - अहिलेको लडाइँ लोकमानसित नभई उनलाई राजाको जस्तो भूमिकामा पुर्याएर उनको चर्को ज्यादतीबीच उनलाई त्यहीँ राखिछाड्ने र त्यो अवस्थाबाट सिर्जना हुने दण्डहीनताबीच आफूलाई अझ धनी बनाएर भविष्य सुरक्षित गर्न लालायित राजनीतिक नेतृत्वसँग हो। तर त्यो नेतृत्वमा लाचारी र आत्मस्वाभिमानको अभाव कति चर्को छ भने ऊ दण्डहीनता र कालो अर्थतन्त्रको पृष्ठपोषण गरेर समाजलाई अधोगतिमा लगाएको लाञ्छना स्वीकार्न तयार छ तर लोकमान वास्तवमा दोषी हुन् कि हैनन् भनेर संविधानले तोकेको प्रक्रियाबाट छानबिन सुरु गर्नसमेत तयार छैन।
- नेपाली आफैंमा अपभ्रंश भाषा
प्रा.डा. शर्वराज आचार्य - संस्कृत भाषामा पाणिनिको व्याकरण र शिक्षाशास्त्रले व्याकरण मात्र होइन, वर्ण विन्यासको पनि संस्कार गरेको थियो । तर उल्लिखित नेपाली व्याकरण र नेपाली कसरी शुद्ध लेख्ने ? हरुले नेपाली वर्ण विन्यासका क्षेत्रमा पाणिनिले झैँ शब्दलाई संस्कार गर्न सकेनन् । संस्कार गर्दा नेपाली उच्चारणलाई साथ दिन नसकेको कुरा शारदा पत्रिकाको सम्पादकीयले बहसमा ल्याएको देखियो।
- किन साम्यवादी नायकहरुको पतन हुन्छ?
मुराहरि पराजुली - संसारमै सबैभन्दा बढी उपभोग गर्ने अमेरिका र युरोपको मन्दीको असर ढिलो गरी ब्राजिल पुग्यो। विश्व बजारमा विस्तारै ब्राजिली उत्पादनको माग र मूल्य घट्न थाल्यो। वैदेशिक आय कम हुँदै गयो, ब्राजिलले जति उत्पादन गथ्र्योे सबै खपत हुने गरी अर्थतन्त्रको निर्माण भएकै थिएन, संसारमा यस्तो कुनै मुलुक छँदा पनि छैन्। मन्दीले ब्राजिललाई समात्यो, धेरैले रोजगारी गुमाए, महँगी बढ्यो। जनताका लागि जे भन्यो त्यै गर्न सक्ने पार्टी र नेता लाचार देखा परे।
- संघीयतामा जाँदा दोहोरो कर लाग्ने अवस्था हटाउनुपर्छ
रुप खड्का - विभिन्न तहका सरकारले लगाउन सक्ने करसम्बन्धी अधिकारका बारेमा पनि सुधारको आवश्यकता छ। संविधान अनुसार निम्नानुसार दोहोरो लाग्न सक्ने स्थिति छ। दोहोरो कर लाग्नु राम्रो होइन। यसले कर परिपालन लागत तथा कर संकलन खर्च बढाउँछ। यसलाई सच्याउनुपर्छ। यस सन्दर्भमा निम्नानुसार विभिन्न विकल्प हुन सक्छन्।
- भाषामा अहिले उग्रवाद चाहिँदैन
बालकृष्ण पोखरेल - व्याकरणको परिवर्तन पुस्तैपिच्छे गर्ने कुरा होइन। सयौं वर्षमा केही कुरा फेरिन्छ भने त्यसलाई स्वभाविक रुपमा फेरिन दिनुपर्छ। नफेरिने भए मनुष्य मान्छे हुने थिएन, कनिष्ठ कान्छो हुने थिएन, मत्स्य माछो हुने थिएन। तर, भाषा त सुटुक्क फेरिने कुरा हो।
- खै भ्रष्टाचारविरोधी अभियन्ताहरु?
जीवन क्षेत्री - विश्वव्यापी रुपमा भ्रष्टाचारविरोधी अभियानमा संलग्न हुने ठानिएको ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेशनलको अडान के हो? हामीले औंल्याएका लोकमानका क्रियाकलाप यदि उसलाई वास्तविक लाग्छन् भने ऊ कसरी यस्तो गम्भीर विषयमा मौन बस्न सक्छ? हैन, हामीले लोकमान प्रवृत्तिविरुद्ध चलाएको अभियान उसलाई ज्यादतीपूर्ण र संवैधानिक निकायको मर्यादामा आँच पुर्याउने खालको लाग्छ भने झन् ऊ कसरी मौन बस्न सक्छ? यदि संस्थाका रुपमा अदुअआले इमानदारीपूर्वक काम गरेजस्तो उसलाई लाग्छ भने त्यसको बचाउमा बोल्नु उसको कर्तव्य हुँदैन र?